Rynek energii · Fotowoltaika

Net-billing i autokonsumpcja — zużyć czy sprzedać?

Energia z fotowoltaiki oddana do sieci jest rozliczana według jej wartości rynkowej, a nie jeden do jednego z energią pobraną. Kilowatogodzina zużyta na miejscu omija zakup energii, dystrybucję i — w dni robocze od 7:00 do 21:59 — opłatę mocową. Dlatego firmie zwykle bardziej opłaca się zużyć energię z PV niż ją sprzedać.

  • 219,40 zł/MWhopłata mocowa omijana w szczycie (2026)
  • 7:00–21:59godziny opłaty mocowej w dni robocze
  • 5 hgodzin z ceną ujemną w ostatnich 30 dniach

Jak rozliczana jest energia oddana do sieci

W net-billingu prosument nie odbiera energii z sieci w proporcji do oddanej, jak w dawnym systemie opustów. Energia oddana trafia na konto według wartości rynkowej, a energia pobrana jest kupowana po pełnej cenie, z dystrybucją i opłatami.

Firma, która nie jest prosumentem, sprzedaje nadwyżkę na zasadach umowy sprzedaży, też po cenie rynkowej. W obu przypadkach energia oddana w słoneczne południe jest warta tyle, ile rynek płaci w tej godzinie — czasem bardzo mało, a czasem poniżej zera.

Progi i szczegóły rozliczeń określają ustawa o OZE i komunikaty PSE. Ta strona opisuje zasadę, a nie konkretne stawki.

Ile jest warta kilowatogodzina zużyta na miejscu

Energia zużyta w zakładzie zastępuje zakup z sieci. Oszczędzasz cenę energii i wszystkie składniki naliczane od pobranej kilowatogodziny. Przykład na podstawie taryfy B23 Energa-Operator na 2026 r.:

Ta sama megawatogodzina oddana do sieci przynosi tylko wartość rynkową w godzinie oddania. Różnica jest największa w godzinach szczytu, kiedy dochodzi opłata mocowa.

Co omija 1 MWh zużyta na miejscu — przykładowa taryfa B23 (2026, netto)
Składnikzł/MWhKiedy
Cena energiiwedług umowyzawsze
Dystrybucja zmienna — szczyt przedpołudniowy85,387:00–13:00
Dystrybucja zmienna — szczyt popołudniowy105,1319:00–22:00 (IV–IX), 16:00–21:00 (X–III)
Dystrybucja zmienna — pozostałe godziny37,78reszta doby i dni wolne
Opłata jakościowa33,16zawsze
Opłata OZE3,50zawsze
Opłata kogeneracyjna3,00zawsze
Opłata mocowa (współczynnik 1)219,40dni robocze 7:00–21:59
Przykładowa taryfa, nie oferta. Opłaty stałe zależne od mocy pominięte.

Gdzie w tym miejsce na magazyn

Produkcja PV jest najwyższa w południe, a zakład często pracuje także rano i wieczorem. Magazyn przenosi nadwyżkę z południa na godziny, w których energia z sieci byłaby droga, zamiast oddawać ją po niskiej cenie.

Na schemacie przepływów widać, jak energia z PV zasila zakład, ładuje magazyn i dopiero na końcu trafia do sieci.

Przepływy energii: PV, zakład, magazyn i sieć

Instalacja PV daje 180 kW i pokrywa zakład. Nadwyżka 40 kW ładuje magazyn zamiast trafiać do sieci.

  • PV → Zakład140 kW
  • PV → Magazyn40 kW

Przykładowy zakład: szczyt 300 kW, PV 200 kWp, AIESS Pro 125/261.

Schemat poglądowy. Wybierz scenariusz, żeby zobaczyć, dokąd płynie energia.

Limit eksportu i ograniczenia operatora

Wiele instalacji ma limit mocy oddawanej do sieci, a PSE w słoneczne dni wydaje polecenia ograniczenia generacji PV — w 2026 r. na przykład 20–27 lipca i 1–7 września. Energia, której nie można oddać, przepada, jeśli nie ma gdzie jej zmagazynować.

Magazyn zamienia tę energię w zapas na wieczór.

Co robi AIESS EMS

AIESS EMS porównuje wartość zużycia na miejscu z wartością eksportu w każdym kwadransie.

  • Ładuje magazyn nadwyżką PV, gdy oddanie jej do sieci jest mniej warte niż zużycie później.
  • Wstrzymuje eksport przy ujemnej cenie i pilnuje limitu mocy oddawanej.
  • Planuje rozładowanie na godziny opłaty mocowej i wieczornego szczytu.
  • Używa zmierzonej produkcji PV i prognozy pogody, przeliczając plan co 15 minut.

Pytania

Dotyczy prosumentów. Firma, która nie jest prosumentem, i tak sprzedaje nadwyżkę po cenie rynkowej albo traci ją na limicie eksportu — zasada „zużyj, zamiast sprzedawać” działa tak samo.

Tak, jeśli magazyn oddaje ją w dni robocze od 7:00 do 21:59 i zmniejsza pobór z sieci w tych godzinach.

Pokaże to analiza na danych z licznika: ile energii oddajesz do sieci i w których godzinach. Kalkulator liczy to na 12 pełnych miesiącach.

Źródła

  1. Ustawa o odnawialnych źródłach energii (ISAP)
  2. PSE — instalacje PV i polecenia ograniczeń
  3. URE — stawki opłaty mocowej